Ndërlidhja me Industrinë dhe Partneriteti

Kursi i studimit bazohet në praktikat më të mira, si me zhvillimin dhe punën hulumtuese që pasqyrojnë prirjet e kohëve te fundit ne profesionit, duke përfshirë ndryshimet në llojet e sëmundjes, të përqindjes së popullsisë dhe funksionin e prioritetet e sistemit.

Infermieri kontribuon në përmbushjen e objektivave në sektorin e shëndetit publik në sistemin e kujdesit shëndetësor dhe sistemin social. Një aspekt i veçantë i infermierisë përfshin kujdesin e moshuarve dhe trajtimin e pacientëve dhe qytetarëve, me qëllim që t’ju mundësohet atyre të përballojnë jetën me sëmundje ose nën kërcënimin e sëmundjes.

Kosova ka 837 praktikantë në fushën e stomatologjisë, 385 prej të cilëve punojnë në sektorin publik, ndërsa pjesa tjetër (447) punojnë në klinikat private të stomatologjisë.

Në krahasim me vendet e rajonit, Kosova, së bashku me Shqipërinë, mbeten pas me standartet minimale të vendosura nga Organizata Botërore e Shëndetësisë (1: 1250).

Të dhënat e nxjerra nga Raporti i Eurostatit (2016) tregojnë se Kosova do të duhej të dyfishonte numrin e specialistëve të stomatologjisë, në mënyrë që të jetë në përputhje me standardet në rajon dhe në raport me vendet e BE-së.

 

 

 

 

Kërkesa për ndërhyrjet në fushën e stomatologjisë në sektorin publik ka pësuar rritje të vazhdueshme në vitet e fundit, siç tregohet nga raporti më i fundit shëndetësor i Agjencisë Statistikore të Kosovës (2017). Ndërkohë, numri i dentistëve, si në rrafshin e specialistëve, ashtu edhe të praktikantëve, ka mbetur i njëjtë gjatë viteve, kërkesa për shërbimet e stomatologjisë është rritur me një mesatare prej 6% në vit nga 2010-2016.

Kosova është përpjekur të kapërcejë shtrirjen në ndërhyrjet publike stomatologjike përmes një sektori privat aktiv. Sipas Agjencisë së Statistikave të Kosovës, ekzistojnë 1187 klinika private në Kosovë dhe 62% e tyre ofrojnë kryesisht shërbime stomatologjike.

Anketa e Fuqisë Punëtore (2016) tregon se ka 22,167 persona që punojnë në kategorinë e punësimit ‘Shërbimet Shëndetësore’. Një analizë e mëtutjeshme e të dhënave zbulon se 17.6% e tyre (3870) janë të angazhuar në seritë e stomatologjisë.

Kur analizohen sipas nivelit të kualifikimit, ato kryesisht janë me arsim të mesëm të lartë (2318), pasuar nga ata me arsim të mesëm të ulët (836). Ministria e Shëndetësisë dhe Oda e Stomatologëve të Kosovës i kanë dhënë prioritet nevojës për të vazhduar kualifikimet dhe përmirësimet e mëtejshme të kapaciteteve ekzistuese në Universitetin e Prishtinës. Gjithashtu, edhe të tejkalohen pengesat që janë pikasur në këto procese.

 

Tregu për profesionin e stomatologjisë po formësohet në vazhdën e ndryshimeve të vazhdueshme në aspektin politik, ekonomik, social dhe demografik. Në këtë pikëpamje, Qeveria e Kosovës, me mbështetjen e partnerëve të zhvillimit, ka ndërmarrë një sërë reformash në sektorin e shëndetësisë.

Plani i Qeverisë 2016-2021 dhe Strategjia Kombëtare e Zhvillimit 2016-2021, theksojnë nevojën për të kryer reforma shëndetësore, me qëllim që shërbimet shëndetësore të bëhen më të përballueshme nga ana ekonimike dhe të jenë sa më afër qytetarëve. Ndërkohë që Qeveria mbledhur fonde në mënyrë të vazhdueshme për të tjerët në fushën e politikave publike, megjithatë, kujdesi shëndetësor nuk ka marrë pjesën e vet të vëmendjes dhe financimit. Një ligj mbi sigurimin shëndetësor është propozuar nga Qeveria në vitin 2015 dhe është në procesin e finalizimit. Shumë kompani të sigurimit shëndetësor vendor dhe ndërkombëtar kanë zgjeruar shërbimet e tyre, por trashëgimia e varësisë ndaj qeverisë për kujdesin shëndetësor është ende e fortë.

Kosovarët kanë rritur gjithnjë e më shumë kërkesat e tyre për të marrë shërbime shëndetësore më të mira dhe më cilësore. Kënaqësia e tyre me shërbimet shëndetësore në vitet e fundit ka qenë shumë e ulët (UNDP, 2015). Kjo mund të shpjegohet më së miri nga tendenca në rritje për të kërkuar shërbime të kujdesit shëndetësor jashtë vendit, me një vlerë prej 65 milionë euro në vit, kryesisht në Maqedoni, Turqi dhe në Evropën Perëndimore.

Shërbimet private të kujdesit shëndetësor kanë ekzistuar në Kosovë që nga dy dekadat e fundit, por vetëm disa klinika të mëdha kanë fituar tërheqje. Pjesa më e madhe e shërbimeve të kujdesit shëndetësor privat ofrohen edhe përmes praktikantëve të mjekësisë së përgjithshme individuale.

Kërkesa e Kosovës për shërbime më të specializuara dhe cilësore në kujdesin shëndetësor mund të shpjegohet edhe nga fakti se ka një ndërgjegjësim në rritje për rëndësinë e parandalimit të sëmundjeve, përmes përkujdesit shëndetësor. Më shumë kosovarë kanë kërkuar shërbime në vitet e fundit dhe kjo është pjesërisht për shkak të pozitës demografike dhe një zhvillimi të vazhdueshëm.

Kosova duhet të dyfishojë numrin ekzistues të infermierëve, në mënyrë që të përafrohet me mesataret rajonale dhe të trefishojë atë në mënyrë që të arrijë mesataren e përcaktuar nga BE.

Kërkesa për aftësitë e stomatologjisë po ushqehet edhe nga tre faktorë të rëndësishëm demografikë: numri i njerëzve do të vazhdojë të rritet me përqindje të madhe deri në vitin 2021 dhe largimi i trurit. Sipas disa vlerësimeve, rreth 200 teknikë mjekësorë, duke përfshirë dentistët, kanë migruar në vendet e Evropës Perëndimore, ku kërkesa për shërbimet e dentistëve është e lartë. Kërkesa e Punës për Bashkëpunim në BE 2014-2020 tregon se BE 28 do të ketë nevojë për 200 000 teknikë të tjerë mjekësorë deri në vitin 2020.